Singapur

W dniach 10-12 października 2019r. w Singapurze trwał kongres Zdrowie i Biomedycyna. W trakcie ceremonii otwarcia Minister zdrowia Pan Edwin Tong zapowiedział wprowadzenie programu zakazu reklam dla napojów wysoko-słodzonych (tzw: sugar-sweetened beverages (SSB)) które są wprowadzane do obrotu w gotowych opakowaniach. Singapur w ten sposób chce wypowiedzieć wojnę z cukrzycą.

Aby zachęcić Singapurczyków do dokonania bardziej świadomego, zdrowszego wyboru produktu i przyspieszyć wysiłki zmierzające do przeformułowania branży w celu zmniejszenia zawartości cukru w napojach, Ministerstwo Zdrowia Singapuru postanowiło wprowadzić dwa rozwiązania dla reklamy napojów słodzonych. Rozważaniom poddano również podatek od cukru.

Wojna z cukrzycą

Ministerstwo zamierza wprowadzić stopniowanie (tzw: grades) dla produktów zawierających cukier: „wprowadzimy stopniowaną i oznaczoną kolorami etykietę podsumowania składników odżywczych na froncie opakowania, aby zapewnić konsumentom szybkie, widoczne informacje na temat jakości odżywczej produktu. W szczególności na temat zawartości cukru – poziomu cukru i procentowego udział cukru dla tego konkretnego napoju słodzonego. Dzięki temu konsumenci będą mogli natychmiast otrzymać informacje i dokonać świadomego wyboru zdrowszego produktu. Napojom słodzonym zostanie przypisana ocena podsumowująca na podstawie ich wartości odżywczej. Cukier będzie oczywiście kluczowym składnikiem tej oceny, ale nie jedynym wyznacznikiem całkowitej oceny podsumowującej. Etykieta będzie obowiązkowa tylko dla niezdrowych napojów słodzonych. Jednocześnie zastanawiamy się nad podkreśleniem zawartości cukru na etykiecie, aby ostrzec konsumentów o tych mniej zdrowych i wysoko-słodzonych napojach.” zapowiedział Pan Edwin Tong.

Największym rygorem będą obarczone napoje z najwyższą zawartością cukru – te będą miały zakaz reklamy „wprowadzimy zakaz reklamy dla najmniej zdrowych napojów słodzonych posiadających najniższy stopień (grade), we wszystkich kanałach mediów i kanałach online. To znacznie zmniejszy narażenie konsumentów na reklamy takich produktów.”

Po wprowadzeniu powyższej zmiany ministerstwo zdrowia Singapuru liczy na to, że producenci napojów wysoko-słodzonych zrozumieją przekaz i przystąpią do zmian w składzie swoich produktów w kierunku bardziej zdrowych. Jednocześnie Ministerstwo przewiduje formy wsparcia finansowego dla przedsiębiorców nastawionych na zmiany na lepsze.

Działania Singapuru wykraczają poza środki podejmowane w innych krajach, jak Meksyk czy Wielka Brytania. Te kraje ograniczają możliwości zamieszczania reklam wysokokalorycznej żywności i napojów w telewizji, aby ograniczyć ich wpływ na dzieci.

W komunikacie Ministerstwa Zdrowia Singapuru czytamy, że nowe regulacje maja zostać wprowadzane już w 2020 roku ale zanim to nastąpi, Ministerstwo Zdrowia wraz z Radą Promocji Zdrowia „przeprowadzi dyskusje w grupach konsumentów na temat projektu etykiety oraz uzyska informacje zwrotne od sektora producentów napojów wysoko-słodzonych oraz branży reklamowej na temat szczegółów wdrożenia tych dwóch rozwiązań w nadchodzących miesiącach.

Produkt w gotowym opakowaniu, pixabay, produkt wysoko-słodzony podatek od cukru Singapur
Produkt w gotowym opakowaniu, źródło: Pixabay

Podatek nieskuteczny

W propozycjach również pojawił się podatek od cukru. Jednak władze odstąpiły od prac nad tym obostrzeniem. Podatek jest mechanizmem, który w swojej istocie ma zostać przerzucony na konsumenta. Lecz zachodzi podejrzenie, całkiem słuszne, że producenci z obawy przed spadkiem sprzedaży napojów wysoko-słodzonych, przerzucą ten podatek na inne swoje produkty i podwyżka ceny będzie dla konsumenta nieodczuwalna. Tym samym nie wpłynie znacząco na preferencje zakupowe. 

Jak jest w Europie

W naszej strefie geograficznej funkcjonują już regulacje dotyczące znakowania żywności. System Traffic Lights w Wielkiej Brytanii, System Nutri-Score wprowadzony we Francji. Ponadto funkcjonują dobrowolne systemy znakowania żywności takie jak SENS wprowadzony przez francuskie sieci handlowe czy Keyhole w sieciach skandynawskich. W Polsce nie ma jednak żadnego systemu wymaganego prawem. Możemy jedynie liczyć na producentów i ich dobrowolność a to niestety stwarza pewne problemy.

JRC – Joint Research Centre (Wspólne Centrum Badawcze) jest wewnętrznym działem naukowym Komisji Europejskiej. W Czerwcu 2019 roku opublikowało raport „Wyniki ogólnounijnego porównania cech związanych z jakością produktów spożywczych”, który oceniał m.in. czy produkty sprzedawane pod tą samą marką oraz tak samo lub bardzo podobnie opakowane różnią się  w jakikolwiek sposób składem. O prowadzonym badaniu porównawczym poinformowano 28 krajów UE, tylko 19 odpowiedziało i przesłało etykiety produktów do badania, w tym również Polska, co bardzo mnie cieszy. W sumie przeanalizowano 1380 etykiet opakowań dla 128 produktów.

Zaobserwowane wyniki były interesujące.

Wyróżniono dwa główne obszary związane z opakowaniami produktów: 

  1. Podobieństwo graficzne opakowania
  2. Podobieństwo składu produktu

Powyższe miało najistotniejsze znaczenie gdyż dotychczas zaobserwowano znaczące różnice w tych obszarach.  Tylko 33% produktów (42 produkty) miało identyczny skład czyli niezależnie od państwa sprzedaży skład podawany na etykiecie niczym się nie różnił.  Z pośród tych 42 produktów tylko 29 (23%) miało identyczną etykietę. 

Autorzy raportu zwrócili uwagę aby zaobserwowane różnice w składzie produktów nie odnosić bezgpośrenio do ich jakości.

JRC prezentuje wszystkie zgromadzone etykiety oraz tabele ze składnikami w aneksie do raportu, który można obejrzeć na stronie https://ec.europa.eu/jrc/en/publication/results-eu-wide-comparison-quality-related-characteristics-food-products . Co ciekawe prawie wszystkie etykiety wysłane wyglądają tak jakby ktoś fizycznie poszedł do sklepu, zrobił zdjęcie i je wysłał do JRC. Tylko nie polskie. Polskie wyglądają tak jakby ktoś zrobił screen ze strony sklepu internetowego. 

Efekty 

Systemy znakowania żywności mogą wpływać na konsumentów w taki sposób, że zaczną oni dokonywać wyboru bardziej zdrowej żywności. Żeby tak się stało to informacje zaprezentowane muszą być w takiej formie by umożliwiały łatwą ocenę produktu oraz, co ważniejsze, nie wprowadzały konsumenta w błąd.

Źródła: 

https://ec.europa.eu/jrc

https://www.straitstimes.com/singapore

https://www.moh.gov.sg